Yunanlılar mı Türkler mi Daha Eskidir? Bir Efsane Üzerine Sohbet
İzmir’de yaşıyorum. Yani, Ege’nin sıcak rüzgarıyla sarhoş olmuş, sürekli şezlongda güneşlenen, çimenlere yayılmış insanlar arasında bulursunuz beni. Ama işin garip tarafı şu: İzmir’de gündelik hayatta bazen öyle derin konulara dalabiliyoruz ki, bir anda Yunanlılar mı Türkler mi daha eskidir sorusu karşımıza çıkıyor. Evet, doğru okudunuz: Yunanlılar mı Türkler mi daha eskidir? Hani o “biz daha eskisiyiz” lafını duyarız ya, işte tam da bu soruya odaklanacağız. Ama önce, biraz mizah ve içsel felsefi çatışmalarla bu “derin” soruya girelim.
Hangi Yüzyılın Yolu Bu?
Bir akşam arkadaşlarla oturuyoruz. En sevdiğim sohbetlerin başında bu tür ‘derin’ ve ne idüğü belirsiz konular gelir. Bir arkadaşım, Ahmet, ellerini açtı ve “Bence Türkler daha eski, bak ben sana göstereyim!” dedi. Hani böyle biri vardır ya, her şeyin daha iyi olduğunu iddia eder ama aslında kimseyi ikna edemez.
Ahmet’in işin içinde olduğunu anlayınca ben de kayıtsız kalamam. “Abi, hadi ya, Yunanlılar daha eski bence! Herkes bir Yunan filozofunun ismini duyunca hemen takılıyor. Sen mi eski, biz mi eski?” diyerek her zaman olduğu gibi bir espri patlatmak istedim.
Bir anda herkes beni süzmeye başladı. O an fark ettim ki, bu konu her iki tarafı da fazlasıyla kızdırabilir. İsmail’in gözleri parlamaya başladı: “Abi, bak gerçekten Yunanlılar daha eski. Kendi kültürümüzde bile ‘Yunan’ denince bir tarih, bir kültür aklımıza gelir!”
O kadar çok denklem vardı ki, arkadaşlarım Yunanlılar mı Türkler mi daha eskidir sorusunu tam olarak çözmeden önce, kafamda şimşekler çakıyordu. Bir yanda antik Yunan’ın filozofları, diğer yanda Osmanlı İmparatorluğu’nun büyüklüğü… Yani, biz hangi noktada eskiydik?
Yunanlılar: Tanrıların, Filozofların ve Olimpiyatların Yurdu
Yunanlılar… Biraz Yunan mitolojisi, biraz da antik Yunan’a dair hatırlatmalarla dolu bir halk. Tanrılar, filozoflar ve olimpiyatlar… Herkesin bildiği, bir şekilde zihninde yer edinmiş bir Yunan tarihi var. Hani şu hepimizin adını duyduğu Sokrat’lar, Platon’lar ve tabii ki de Aristoteles’ler. Yunanlılar derken, bir anda bir düşünce devrimini, bir medeniyetin doğuşunu anlatmış gibi oluyoruz. Yani, evet, Yunanlılar gerçekten çok eskiler. Ama eskiden kastettiğimiz şey tam olarak ne? 5000 yıl mı, 2000 yıl mı, yoksa daha da eski bir zaman mı?
Düşünsenize, ilk olimpiyatlar Yunanlılar tarafından yapılmış. Adamlar antik dönemde sporu, felsefeyi, tiyatroyu, edebiyatı, aslında her şeyi kendi kafalarına göre bir sistemle kurmuşlar. Yunanlılar o kadar eski bir medeniyet ki, her zaman bir Yunan filozofunun kitaplığımda yer almasını istedim, ama sadece masamda bekleyen bir sürü not ve boş çay bardağım vardı. Yunanlılar mı Türkler mi daha eskidir sorusunu sorarken, ben bile bir bakıyordum: “Ya, bir felsefi tartışma da biz yapabiliriz belki?”
Türkler: Osmanlı’dan Günümüze, Geceden Sabaha Bir İmparatorluk
Hadi Yunanlıların filozofları var, tamam. Ama Türklerin de tarihindeki derinlik, kültürü ve imparatorluğu var. Osmanlı İmparatorluğu, 600 yıl boyunca Avrupa’dan Asya’ya, Afrika’dan Arap Yarımadası’na kadar uzanmış. “Ne olmuş yani?” diyecek olanlarınız olabilir, ama Türklerin tarihteki izleri aslında çok eskiye dayanır. Hunlar, Göktürkler, Selçuklular, Osmanlılar derken, bir imparatorluklar bütünü çıkıyor karşımıza.
Türkler, Yunanlılar gibi bir medeniyetin babaları olmasalar da, bir dünya imparatorluğu kurmayı başarmışlardı. Osmanlı dönemi, sarayda şatafatlı yaşam, İstanbul’un kozmopolit yapısı derken, bir ‘geçmiş’ algısı oluşuyor. Osmanlı’dan bu yana, hemen hemen her şehriyle bir parça kültür birikimi olan bir halkız. Biraz göçmen, biraz da ‘yeni nesil’ bir şeyler arayan insanlar olarak, biz de Yunanlılar gibi tarih sahnesine çıkmak zorunda kaldık.
Bir arkadaşım, Mehmet, oturduğu yerden “Bizdeki eski Yunan felsefesini ben her zaman çok seviyorum. Ama ben sana Osmanlı İmparatorluğu’nun büyüklüğünü anlatırım.” diyerek konuyu değiştirdi. Ben de içimden gülümsedim: “Beni niye konuşturuyorsun?” diyeceğim ama Yunanlılar mı Türkler mi daha eskidir sorusunun tam bu noktada yanıtı belli olmuyor işte.
Kıyaslama ve Sonuç: Biz de Eskiyiz, Siz de Eskiydiniz
Sonuç olarak, Yunanlılar mı Türkler mi daha eskidir sorusunun cevabını kesin bir şekilde vermek zor. Çünkü eski olmak, çoğunlukla perspektife bağlıdır. Antik Yunan’ı mı, Osmanlı’yı mı daha eski kabul edeceğiz? Yunanlıların felsefi derinliği mi, yoksa Türklerin kültürel çeşitliliği mi? Her ikisi de ayrı birer başyapıt, ayrı birer medeniyet. Biri tanrıların peşinden giderken, diğeri imparatorluk kurmuş. Yani, eski olmak, kelimenin tam anlamıyla “zamanın derinliklerine gömülmüş” olmak demek değil mi?
Ayrıca, bütün bunları bir kenara koyarsak, Türkiye’deki futbol sahalarında birbirimize bağırırken, aslında birçoğumuz Yunanlılar mı Türkler mi daha eskidir sorusunu unuturuz. Sonuçta, bir gol atınca herkes “Yaşasın Türkler!” diyor, bir gol yiyince “Bu Yunanlılar da…” diyoruz. Bu yazıdaki amacım da aslında şuydu: Ne kadar eski olursak olalım, birbirimize gülümsemek, espri yapmak ve hep birlikte aynı coğrafyada yaşamak daha önemli.
Her şeyin aslında bir zamanlar eski olduğu gerçeğiyle yüzleşmek ve sonrasında her şeyin bir yolculuk olduğunu hatırlamak… Bu, bizim de, onların da paylaştığı bir miras.
O zaman gelin, ne Yunanlılar mı Türkler mi daha eski sorusuna takılalım, ne de kim daha fazla tarih yazdı diye tartışalım. Çünkü, sonuçta hepimiz bir arada, bu toprakların özüdür.