Kocaeli’ne Neden İzmit Diyorlar?
Yaşadığım şehir İzmir, tam olarak hayatımın parçası haline gelmişken, bir gün bir arkadaşım Kocaeli’ni gezmek için çağırdı. “Hadi gel, İstanbul’a yakın, biraz da Kocaeli’ni görelim!” dedi. Hemen dedim ki: “Tabii ya, bu kadar yıllık İzmirli olarak İstanbul’a en yakın şehir diye Kocaeli’ni bir keşfedecek olalım.” Ama bir şey vardı kafamı kurcalayan… Hani, neden hep “İzmit” diyorlar Kocaeli’ne? Yani “Kocaeli” desek olmuyor mu? Hani şu, hani sürekli kendini açıklamaya çalışan, ama her seferinde biraz daha farklılaşan, farklı şehirdeki insanlara “Aman Kocaeli dedik, gerisi İzmit zaten” tarzı gizemli bir durum var.
Yola çıkmadan önce, Kocaeli’nin, ya da genel olarak İzmit’in bu kadar meşhur olmasının bir nedeni olmalı diye düşündüm. Tabii, esprili bir şekilde, arada güldürürken, aklımda deli bir soru vardı: “İzmit diye bir şey var, ama neden Kocaeli de denmiyor?” Kısa bir araştırma yapmaya karar verdim.
İzmit, Kocaeli’nin İçsel Kimliği
İzmit, Kocaeli’nin tam olarak merkezine oturan, tarihi ve kültürel olarak en derin şehirlerinden birisi. Ama her ne kadar Kocaeli’nin idari olarak adı olsa da, halk arasında ve turistik olarak hep İzmit ön plana çıkmış. Yani anlayacağınız, Kocaeli dediğinizde bazen insanlar kafalarını karıştırabiliyor: “Yani, İzmit de Kocaeli mi oluyor? Yoksa İzmit Kocaeli’nin başkenti mi?” Bu, bana bir yanda “Yazık” gibi gelmişti, çünkü İzmit’in o kadar çok geçmişi var ki, Kocaeli sadece modern bir etiket gibi duruyor. İzmit, adeta Kocaeli’nin eski sevgilisi gibi. Sonradan büyükşehir olmuş ama eski sevdanın etkisi hala sürüyor.
İzmit, tıpkı sevgilisine “seninle her şeyim var” diyen ama arada da “bazen arayıp hatırlamaya gerek var mı?” diyen o ilişkiyi hatırlatıyor. Kocaeli çok daha geniş bir bölgeyi kapsayan bir isimken, İzmit o eski yerleşim, eski anılar, eski aşklar gibi hep daha özel kalmış.
Kocaeli ve İzmit’in İlişkisi: Biraz da Mizahi Bir Perspektiften
Bir kere şunu kabul edelim: Kocaeli deyince insanların aklına hemen sanayi gelir. Çimento fabrikaları, sanayi siteleri, devasa yapılar. İzmit ise bir yerleşim yeri, tarihi dokusu, bir parça nostaljik havasıyla öne çıkıyor. Şimdi “İzmit” denince, sanayi demek gelmiyor akla. Çünkü kimse sanayiyle romantizm yapmaz, değil mi? Yani mesela, “Beni Kocaeli’de sev, ama İzmit’te yaşamak isterim” demek, bence biraz garip olurdu.
Kocaeli’ni adeta bir içsel ikilem gibi düşünün. Ama İzmit, “Evet, ben buradayım, birer kahve içip yola devam edebiliriz” diyen bir şehir. Gerçekten de Kocaeli’ne baktığınızda, o kasvetli sanayi kısımlarına odaklanırsınız, ama İzmit’te biraz daha huzur bulursunuz. Ve bence bu da bu ismin arasındaki farkı doğuruyor. O yüzden halk arasında “İzmit” daha çok telaffuz ediliyor. Çünkü “İzmit” gerçekten daha içten, daha sevilesi. Kocaeli ise… Daha fazla “hızlı” gibi bir şey.
İzmit’e İlişkin Kültürel Anlatılar ve Gelenekler
Mesela, İzmit’i gezdiğinizde, rahatça oturabileceğiniz kafeler ve nostaljik sokaklar bulmak mümkün. Burada insanlar bir araya gelir, uzun sohbetler eder, kahve içmenin keyfini çıkarırlar. İzmit’teki eski sokaklar size bir hikaye anlatıyormuş gibi gelir. Oysa Kocaeli’ni gezdiğinizde, size daha çok modern yapılar, alışveriş merkezleri ve endüstriyel yapılar karşılar. Şehri tam anlamıyla keşfetmek isterseniz, aslında İzmit’teki o eski dokuyu yakalamak çok daha kolaydır. Hatta, eğer bir gün yolunuz düşerse, tarihi Cedit Mahallesi’nde bir yürüyüş yaparken, “İzmit’in bu kadar huzurlu bir havası olduğunu bilmiyordum” diyeceksiniz. Ama işte o Kocaeli, bir nevi tam “şehir” havası veren, farklı farklı bileşenlerin birleşimidir.
İzmit’teki Komik Anlar ve Sosyal Yaşam
Bir arkadaşım İzmit’e gitme fikrimi duyunca hemen dalga geçmeye başladı. “Nereye gidiyorsun, sanayiye mi?” dedi. Cevabım mı? “Yok be, ben İzmit’i gezmeye gidiyorum, Kocaeli’nin ruhunu hissetmeye çalışacağım.” Bunu söylerken birden kafamda bir şey belirdi: İzmit’e giden birinin yanında iş adamı ya da sanayi sektörüyle ilgili biri var mı? Yok. Genelde eski kafeler, kitapçı dükkanları, nostaljik yürüyüş yolları… İzmit, biraz da öyle bir yer. Nostaljik ruhu, rahatlatıcı havası, zengin kültürel geçmişiyle, sanayi ve modernliğin biraz daha dışına itilmiş gibi hissediyor.
Bunu düşündüğümde, bir arkadaşımın söyledikleri bana geliyor: “Hadi ya, Kocaeli deyince sanayi ve yolculuk gelir akla, İzmit deyince biraz daha… romantik oluyor.” O an düşündüm, gerçekten de romantik bir havası var İzmit’in. Neden? Çünkü aslında, bu şehir, insanı gerçekten derinden düşündürmeye meyilli bir yer.
Kocaeli ve İzmit: Gerçekten Bir Ayrım Var mı?
Sonunda, iç sesimle bir monolog başlıyor. Kocaeli mi, İzmit mi? Ya da ikisi de aynı mı? Çevremdeki insanlara baktığımda, “Kocaeli” kelimesini daha çok resmi bir durum olarak duyuyorum. Ama İzmit derken, o eski sıcaklık, samimiyet ve huzur ortaya çıkıyor. Kocaeli’ne neden İzmit diyorlar? Çünkü bir yanda sanayi, diğer yanda nostaljik bir şehir olarak İzmit, Kocaeli’nin her zaman daha farklı bir yüzü olmayı başarmış.
Sonuçta, İzmit de Kocaeli’nin bir parçası. Ama her ikisi de, farklı yönleriyle ayrı ayrı etkileyici. Belki de Kocaeli’nin büyüklüğü ve modernliği bir kenara bırakıldığında, İzmit’e duyduğumuz aşk biraz daha derinden ve sakin… Duygusal! Ve en güzel yanı, İzmit’te yürürken, her adımda bir zaman yolculuğuna çıkıyormuşsunuz gibi hissediyorsunuz.
Şehirde gezinirken Kocaeli ve İzmit arasındaki farkları düşünmek de bir başka keyifli deneyim. Şu an başkasına anlatırken “İzmit’i gerçekten keşfetmelisin!” diyeceğim. Bu kadar. Çünkü bir şehri anladığınızda, o şehre olan bağlılık da derinleşiyor.
Ama son olarak, burada gerçekten de her şeyin kendine özgü bir yanı var. Kocaeli’ni ve İzmit’i birbirinden ayıran çok şey olsa da, birini diğerinden sevmenin de sebepleri var.